جمال الدين محمد الخوانساري

102

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

چيزيست كه در شريعت مقدّس واجب باشد يا هر چه در آن مستحسن باشد خواه واجب وخواه مستحب ، نهايت بنا بر اين امر بهر يك بايد كه بر نحوى باشد كه در شريعت مقدّس وارد شده يعنى امر بواجبات بعنوان وجوب بشود وبمستحبّات بعنوان استحباب واكتفا بأمر بمعروف وضمّ نكردن نهى از منكر بآن باعتبار اين است كه هر يك شامل ديگرى توانند بود زيرا كه نهى از منكر امر بترك آن است امر وآن بمعروف است وامر بمعروف نهى از ترك آنست وآن نهى از منكر است . 1978 الاستغناء عن العذر أعزّ من الصّدق . مستغنى وبىنياز شدن از عذر گفتن عزيز تر وكمياب‌ترست از راستگوئى ، ممكن است مراد اين باشد كه راستگوئى عزيز وكمياب است نهايت كارى نكردن كه عذر از آن بايد خواست عزيزتر وكمياب‌ترست از آن ، وغرض تحريص بر اين باشد كه بايد آدمي كارى نكند كه محتاج بعذر خواهى شود ، يا مراد اين باشد كه در جائى كه آدمي راستى گويد كه محتاج بعذر خواهى از آن شود بهتر اينست كه خاموش باشد از آن وآن راست را هر چند راست باشد نگويد تا محتاج بعذر خواهى نشود زيرا كه مستغنى شدن از عذر خواهى عزيزتر از راستگوئى است ، وپوشيده نيست كه اين در وقتي است كه گفتن آن راست بحسب شرع رجحانى بعنوان وجبو يا استحباب نداشته باشد وامّا آنچه رجحانى شرعا داشته باشد پس در گفتن آن حاجت بعذرى نيست پس اين كلام شامل آن نباشد ودر بعضي نسخه‌ها « الاستعفاء » بدل « الاستغناء » واقع شده وبنا بر اين معنى اين است كه طلب در گذشتن از عذر خواهى عزيزتر است از راستگوئى ، واين هم بر هر يك از دو معنى كه مذكور شد محمول مىتواند شد . 1979 الرّكون إلى الدّنيا مع ما يعاين من غيرها جهل . ركون بدنيا با آن چه مشاهده مىشود از حادثه‌هاى آن ناداني است و « ركون »